Amarte vida, amarte case sempre (Sobre Lois Pereiro)

Parece imposible, mais para quen lea a Lois coa desesperación, furia e amor que hai nas súas verbas, pode ata imaxinar velo paseando polas rúas da Coruña, ou preguntándose cando menos que estaría a facer. Que é de ti, Lois? Non existe ningunha relación aparentemente entre o lector en un home morto hai dezanove anos , pero por algunha estraña razón aquel que conecta coa súa mensaxe atopa a un coñecido.

A súa poesía resulta unha necesidade, una adicción e no fondo unha cura á enfermidade. Case irónico cando ela mesma é coma un diario en presente de indicativo, para un tempo pasado e unha universalidade en futuro. Fálase moito de que para ser alguén hai que morrer, porén aínda que deixase “un bonito cadavre” é obvio que a súa perda foi, e continúa sendo, brutal para a literatura. En Lois Pereiro atopamos unha unión existencial e totalmente persoal entre a vida e a morte, o amor e a enfermidade, e todo rodeado dunha cosmovisión que nos transporta aos fotogramas, ás sensacións físicas cunha nitidez case atroz, morbo cheo de asociacións sinestésicas e unha claridade rotunda como as circunstancias da súa vida mesma. Atreveríame a dicir que para sentir a súa escrita é indispensable ter amado e perdido dunha forma tan tráxica e intensa como os seus poemas.

Non vale a pena falar da súa biografía, nos últimos tempos existe numeroso material para quen o precise. O que si vale a pena é falar das súas eleccións, gustos e ideas. Se alguén visita algún día a súa tumba no Incio, atopará case un calco dun dos seus versos: “A néboa en Monforte fumadora de opio é a nai de siluetas furtivas”. Nun sitio silandeiro, lonxe da man de Deus, cunha pegada de misterio, descansa un home cunha rabia sen igual. Poderíase dicir que ata o Incio non quere ser atopado a través da súa brétema. Con Lois só existen árbores, montañas, nubes e unhas últimas palabras que cospen perfectamente o seu espírito: “unha húmida mensaxe de vida e de furia necesaria”.

En Lois reúnese un mundo aparte desde os seus primeiros poemas, cando m1305727139_extras_portadilla_2archou a estudar Socioloxía a Madrid, e publicou na revista Loia, xunto aos seus amigos Manuel Rivas, Antón Patiño e o seu irmán Xosé Manuel Pereiro. Experimenta cun léxico provocador, irracional e hermético ás veces, cargado dunha profunda dor e consciencia de si mesmo. Falamos dun poeta da rúa, asfáltico, no que ten o mesmo sentido cunha canción de The Doors ou coa metafísica máis complexa. Dende novo sentiu unha paixón polos idiomas que o levará a traballar como tradutor. Non obstante, este amor polas outras linguas e culturas transmitirase á súa escrita.Así podémonos atopar lendo a Bernhard e de súpeto uns versos nun francés propio dos caligramas de Apollinaire ou o decadentismo de Baudelaire. Nel converxen o mundo centroeuropeo de seu admirado Bernhard, onde vía un amigo e irmán, T. Mann, Handke, a corrosión de Maikovski e Kropotkin, o malditismo dos franceses, as paisaxes de Joyce e a natureza da súa terra lucense. Canto máis nos afundimos na súa poesía, máis claro é o seu amor pola lingua galega, unha lingua intimamente ligada á súa vida que decidiu empregar pola súa admiración por Manuel Antonio.

A súa obra distánciase da poesía social creando unha poesía íntima moi particular . Lembremos que Lois sitúase dentro da xeración dos 80, e como ben é sabido, os 80 foron anos de cambio, experimentación e de profundas revolucións sociais. Todos aqueles temas tabús que permaneceran ocultos pola forte represión saíron á luz da forma máis violenta e visceral. O punk rachou esquemas, cuspiu sobre vellas morais e as drogas, debido ao seu descoñecemento, esnaquizaron vidas.

Probablemente resulte moito máis coñecido pola súa enfermidade que pola súa obra literaria. Non é un escritor moi prolífico, en vida publicou na revista Loia, La Naval, Luces de Galiza, e no colectivo De Amor e Desamor, deixando só a súa poesía ata 1991. Recolleuse esta postumamente en Poesía de Amor e Enfermidade, ademais dunha novela inacabada, Náufragos do Paradiso, e un diario cheo de sinceridade e dor en Conversa Ultramarina. Dicíase del que era un escritor lento, pero cando un entra nos seus ollos sabe que cada unha das súas palabras está elixida cunha precisión milimétrica. Consegue transportar como unha cámara de cinema o grafismo e brutalidade da súa morte case xa anunciada. Primeiro o aceite de colza, unha infección que afectou a un gran número de persoas en toda España causando secuelas crónicas, e finalmente o desastre mortal: a sida.

2011_03_19_IMG_2011_03_19_143439_loispereiro

Tres temas son vitais na súa obra: a enfermidade, o amor, e a morte. Xa remontándonos á poesía de Loia, e a posterior ata o 91, a escuridade turba os seus versos. Anárquico dende un comezo, lúcido e punzante, presenta unha sensibilidade especial para sentir a mortalidade das cousas. Un dandy, un “deus sensual” cun manexo impecable da cultura onde outros se perden na escravitude das citacións. Así neste período gozamos de poemas tan crus e vangardistas como Dyn-Amo e Steve Dwoskin, Atrocity Exhibition, o arrepiante himno Narcisismo, interpretado por Xosé Manuel Pereiro na TVG, Biopsia ou o seu íntimo e peculiar Que e Galicia?. Sobrevoa morbosidade, decadencia e destrución, pero cunha consciencia de si mesmo case aterradora. Así atopámonos a nós mesmos observando a nosa vea máis azul incapaces de quitar o ollo do sangue.

E diría Raymond Carver, De que falamos cando falamos de amor? E alguén contestaría de Lois Pereiro. Lois segue sendo o amor e a loita implacable pola vida. Así dille nunha carta recollida en Conversa Ultramarina enviada a Piedade Cabo: “Esto no puede ser ya una declaración manchada por el tiempo o el espacio (…). No somos siameses, pero tú tienes mi alma y yo tengo la tuya sin que sepamos nosotros cómo y cuándo”. Ás veces a súa obra non parece máis que un monólogo interno ou un diálogo constante cunha omnipresente Piedade. Ese “cordón umbilical” do que fala fase tan real que lelo incluso resulta unha invasión ao máis profundo da intimidade. Piedade vólvese nome dunha musa na súa boca.

A súa etapa final condensa unha necesidade desesperada de escribir, de deixar a vida ou a morte escritas, pero case con letras de sangue onde se reflicta todo o medo, culpabilidade, cansazo, furia e amor coma un espectador incapaz de deixar de ver. Non é difícil atopar un léxico relacionado co corpo: carne, sexo, contaxio, lingua, semen, bágoas, dentes, febre, ollos. “Saber que está un á morte e o corpo é unha paisaxe de batalla: unha carnicería no cerebro”. A dor é unha amputación para a vida, e dentro desa tortura fisiolóxica e psicolóxica a xerga médica (estrutura ósea, miopía, orgánico, tóxico, hemorraxias) baila coas imaxes máis terribles da morte e a rabia. Devorar, profanar, inocular,inxectar,lubricar, berrar, doer, e sobrevivir, sobre todo sobrevivir.

Lémbrase a través de Michaux: “Eres contagioso para ti mismo.¡No dejes que Tú se apodere de Ti!”. Da nada estoupa unha forza sobrehumana para agarrarse á vida e non soltala. Nos seus amigos, familiares e literatura atopa a enerxía para seguir loitando. Transmigrará as veces que faga falla, pero mantense firme no seu carácter reivindicador: “Que a vida non me sorprenda xamais desprevenido calado e neutral”. Os soños repítense, caemos nun vórtice labiríntico de desolación ata que rematamos de fronte cun Lois que nos di dende sabe John Lydon onde que o cuspamos. Cuspir é a maneira máis brutal de demostrar a necesidade de vida.

10410315_471399979679822_1835832124255849163_n

Dedicáronselle a Lois o Día das Letras Galegas en 2011. A súa elección considerouse bastante atrevida debido ás súas circunstancias e a brevidade da súa obra. Dende entón a súa imaxe está ligada á cultura máis underground sendo moi ben recibido entre a mocidade. Etiquetalo é absurdo. Lois Pereiro é Lois Pereiro. El mesmo dicía: “Ya no puedo dar sangre a nadie, de tanta que perdí haciéndole dar vueltas por el cerebro atrofiado de un fracasado del que harán en su día un monográfico en revistas marginales y suplementos literarios para llenar las páginas”. E aquí está, pero no seu “fracaso” ou no seu “éxito” atópase unha das máis renovadoras inspiracións dos nosos tempos.

BIBLIOGRAFÍA

BIBLIOTECA GALEGA (Edición conmemorativa Letras Galegas 2011). Lois Pereiro en 17 voces.

PEREIRO, Lois. Conversa Ultramarina. Ed: Positivas, 2010.

PEREIRO, Lois. Poesía completa. Ed: Xerais, 2011.

*Paula Marina García Pardavila (A Coruña, 1997). Tiene problemas de identidad, odia su nombre completo pero no le suena mal por escrito. Lee, escribe cosas, dibuja de cuando en vez y grita a la gente muy a menudo.