Noitábrega pregunta. Antón Losada responde.

IMG-20150202-WA0024

   

Un xoves calquera nunha cidade calquera. Parecía outro anódino día, pero non. Dous exploradores noitábregos intérnanse  na Facultade de Ciencias Política da USC. O motivo era entrevistar ao profesor Antón Losada Trebada. E aí van algunhas das súas credenciais: profesor de Ciencias Políticas, Doutor en Dereito, escritor de;  La política del mar: políticas públicas y autonomía. El caso de la pesca gallega,(a súa tese) Piratas de lo público, Código Mariano e recentemente de “Los ricos vamos ganando”. Actualmente asiste a faladoiros como Las Mañanas de Cuatro ou Foro Aberto (TVG) amén de ser columnista de eldiario.es. Ante tales condicións Noitábrega non ía deixar pasala oportunidade de conversar nun ambiente ameno, onde as palabras flúen sinceramente ante as preguntas.

  • Cando un partido político sobe ao poder parece que se esquece do seu ideario. Vólvese un partido de Estado?

Non, hai que entender que cando estás nunha campaña electoral falas maiormente para os que te van votar. Pola contra, cando gobernas, falo para todos; votárante ou non. Incluso se agradece que o partido esqueza parte do seu ideario. Ademais a xente tamén asume isto. Asume que unha parte do programa, por sorte, non se vai poder cumprir exactamente como se dixera na campaña, xa que goberna para todos. Outra cousa e traizoar por completo o programa

– Polo tanto, o programa electoral dun partido político é un mito?

 Un dos problemas do programa neste momento é que perderon o seu carácter contractual, de contrato co elector. Agora é unha ferramenta de marketing é xa non é un documento político. Constrúese case exclusivamente pensando na comunicación política. Está pensado para a campaña electoral cando debería ser unha ferramenta de traballo político.

 Isto é un dos problemas que leva a un maior desapego cara a política. A xente xa aprendeu  que o programa é un elemento para esquecer ao día seguinte das eleccións Nesta nova ola de rexeneración democrática é unha das cousas que era bo volver a ver; a de uns líderes políticos que cumpran o que prometen en vez de que se poidan ou non votar as mocións por Internet. Iso sí, asumindo que sempre hai unha parte que; ou ben non se vai poder cumprir ou ben se terá que negociar cos demais.

Polo tanto poderase empezar a crer nun político cando asegure que o seu primeiro compromiso é que: o meu programa é o meu contrato, é dicir, que intente cumprilo é o cumpra.

– Entón, hai políticos que enganan conscientemente co seu programa?

Sí, claro que os hai. Dous exemplos que sabían perfectamente que boa parte dos puntos que prometía non os ían a poder cumprir son Mariano Rajoy e Syriza.

IMG-20150202-WA0017

  • O papel do asesor político serve de algo?

Sí, non demonizo esta figura nin que a xente que chegue a postos de relevancia seleccione a persoal da súa confianza. O que sí estou en contra é que ese persoal de confianza sexa empregado para substituír a funcionarios. Existe, polo tanto, un proceso de desprofesionalización da Administración.

En resumidas contas que os novos personaxes que entran poden nomear a máis xente que poida facerse cargo do traballo dos funcionarios dos cales non se fían. Para arranxar esta situación o asesor debe saber cal e a súa función; a de non substituír a aqueles que toman as decisións, é o do personaxe que non debe escudarse tralos asesores.

Nos meus 2 anos de política había un pequeno gabinete que traballaba para toda a Vicepresidencia, onde  por exemplo o de prensa non ten equivalencia en termos de funcionarios nos gabinetes da Xunta. Ademais tiña un persoal de confianza de 4 ou 5 persoas as que lle encargaba informes sobre problemas concretos mais o expediente é a tramitación era realizado polos funcionarios.

 A chamada tecnocracia que ocorre cando as persoas que toman as decisións nas grandes corporacións acaban sendo tamén as que toman as decisións no ámbito político

  • O tema xa é vello pero, o Capital é o que manda?

É unha visión moi simple da realidade. O capital manda se a política se deixa que é o que está a pasar. Os gobernos aínda posúen certo poder para influír, alterar ou equilibrar as relacións sociais para unha redistribución da riqueza. Polo tanto, é unha cuestión de vontade política.

– Mais parece que se deixan influír por presións?

Non é tanto un problema de presións senón que cada vez máis vaise ao que dicía nos anos 60 o economista J. K. Galbraith e que queda recollido en “Los ricos vamos ganando.” A chamada tecnocracia que ocorre cando as persoas que toman as decisións nas grandes corporacións acaban sendo tamén as que toman as decisións no ámbito político. Son esas persoas que circulan da empresa – goberno e viceversa. Está situación desembocaría nunha especie de gran goberno corporativo público – privado ou gobernos tecnocráticos. A causa disto é que os que toman as decisións económicas en España proveñen do mundo financeiro de da banca.

Pola contra, non se pode impedir. É moi inxenuo pensar que as grandes empresas non intenten influír na política. É case inevitable, se me apuras ata natural, ao igual que un grupo de veciños se mobiliza cos seus recursos, para que un concello faga algo que reclaman. Débense de dotar de instrumentos que fagan transparentes esas presións e crear ou reforzar aos decisores políticos con mecanismos que lles permitan resistir esas presións.

O problema nestes momentos é que non hai esa separación. Vese claro no Ministro de Defensa que posúe máis de 40 contratos activos coa empresa na cal el foi conselleiro – delegado. De aí que incremente as políticas de gasto militar, ao igual que o ministro de Guindos, que segue as mesmas premisas do lugar de onde provén; do sector financeiro.

Unha forma de solucionar o problema é esixir ou elevar os requisitos de ingreso e acceso a cargos políticos. Debíase ir cara o modelo americano onde, cando se quere acceder a algún posto de relevancia, é necesario pasar polo Congreso e Senado. Alí sométeno a un interrogatorio brutal, onde debe explicar ata o último intres que ten polo que un monte de circunstancias o inhabilitan.

– Isto iría unido á corrupción?

Totalmente. A xente que está en cargos públicos utiliza esa posición para capturar recursos públicos e desvíalos. É unha ferramenta de institucionalización da corrupción. Pero vai máis alá do que entendemos por corrupción; unha serie de favores/regalos a cambio de diñeiro. A corrupción tamén é cando se externalizan (privatizan) servizos ou sub – contratacións para recompensar diversos favores. O principal motor que o impulsa é a corrupción non tendo nada que ver nin coa eficacia nin coa eficacia. Son mecanismos de corrupción

  • Con respecto a externalización; é legal?

Sí, claro que é legal. Secundando isto hai un clima de opinión moi favorable a este tipo de proceso que coa crise foise revertendo un pouco. Como se dixo legal será, pero lexítimo dende logo que non, e como exemplo está a de coller vivenda pública (construída con cartos públicas) para determinados grupos sociais con problemas de acceso á vivenda e regalalas aos fondos voitre coa escusa da austeridade e da crise.

A segunda parte desta pregunta é que os cidadáns se cuestionen a quen deberían votan nas próximas eleccións e se volven a votar aos mesmos é de supoñer que queren ese modelo de sociedade. Un exemplo é a reacción dos madrileños ante a venda do concello de Madrid de parques enteiros de vivenda pública a fondos voitre Outra parte estaría nas persoas que se favorecen mediante contratos, favores ou achegados colocados grazas a gobernos coma o de Valencia (en quebra técnica), Andalucía, Galicia…

IMG-20150202-WA0033

     Este poder (Alemaña) é conxuntural… Se os países débiles tivesen unha estratexia consensuada e compartida as votacións irían noutra dirección

  • Na actualidade, serve de algo votar?

Sempre. Creo firmemente na política e na participación política. Se se quere cambiar algo é mediante a participación. Isto non significa que sexan unicamente polo vía dos partidos políticos senón por outras vías caso do activismo.

Tamén debemos entender que estamos nun proxecto que se chama Unión Europea. Un proxecto en común onde compartimos a nosa capacidade de decisión con alemáns franceses italianos gregos…Porque se queremos estar aí é fundamental chegar a acordos. Seguramente so nos gusta Europa cando solta os cartos para o noso país ou cando non se asumen custos pero Europa non nos impón nada. Nós somos socios e polo tanto impoñémonos e votamos as decisións

– Que hai do poder que exerce Alemaña en Europa?

Este poder é conxuntural. Na toma de decisións hai socios que teñen máis peso e outros que posúen menos. Alemaña é a primeira potencia económica do lugar e representa máis do 30% do peso no Consello. Se os países débiles ou con menos peso tivesen unha estratexia consensuada e compartida as votacións irían noutra dirección.

Nestes momentos todo aquel que se enfrontou a Alemaña non perdeu tanto pola agresividade deste país que, ao fin e ao cabo defende os seus intereses. Perdeu porque persoas como Zapatero e Hollande non atoparon ningún apoio.

– Que se pode ante a indiferenza que mostran a xente ante a política?

Dende a política teñen que entender que hai que facer as cousas doutra maneira. Partimos da base de que hai dúas clases de políticos tanto dentro na nova como da vella política. Un primeiro nos cales os votantes son un instrumento que hai que utilizar cada X tempo e relacionarse con estes so cando se precisan. Pola contra o segundo grupo que pensan e practican outra forma de facer política, unha que se debe reinventar para todo o conxunto é que se basea na transparencia, o compromiso, a accesibilidade, o fomento da participación e do activismo político, estar en conexión coas demandas da rúa…

Este é o punto de vista para os políticos, pero tamén os cidadáns xogan o seu papel. Non esquezamos que a política a fan os políticos e os cidadáns, por iso debemos preguntarnos ata que punto ten sentido seguir sentado esperando a que alguén veña a solucionarnos os problemas. Seguindo no mesmo tamén os hai que reclaman unha nova política pero que non moven un dedo polo necesario cambio.

O problema é que funcionou moi ben (Estado de benestar), e como funcionou tan ben converteuse nun gran negocio

  • Como se gañou o Estado de benestar e que hai que facer para recuperalo?

 Como queda recollido en “Piratas de lo público” era un estado en construción. Posuía unhas cifras de gasto público e social moi modestas e bastante por debaixo da media dos países cos cales nos comparamos. O asombroso é que invertendo menos en benestar os resultados eran bastante parellos e homologables, en sistemas coma a educación ou a sanidade, con países tales como Francia ou Inglaterra.

O problema é que funcionou moi ben, e como funcionou tan ben converteuse nun gran negocio. O que ata agora era sobre todo gasto público se converte en negocio privado. Coa escusa da crise tiveron unha oportunidade para desmantelar os servizos públicos, o Estado de benestar e forzar aos cidadáns con capacidade para que manteñan os seus niveis de educación, sanidade, pensións… a comprar no mercado privado.

O necesario para recuperalo é primeiramente facer o tipo de lectura anterior e  non a dominante, xa que segundo esta o Estado de benestar é irrecuperable. Polo tanto, hai que reivindicar este tipo de estado e os modelos de servizos públicos como os máis eficientes tano dende o punto de vista económico e social para o sistema público de servizos. Temos que recuperar a fe no público debido a que o modelo privado non pretende redistribuír nada, so facer negocio.

En resumo, hai que volver a crer no público, xa que cumpre unha dobre función. Pode funcionar ben dende o punto técnico e organizativo e é o único modelo organizativo que asegura a esencia do Estado de benestar, a da redistribución de igualdade de oportunidades. Isto quere dicir que é un modelo no cal o Estado en nome de todos nós asume a responsabilidade teñamos autonomía fronte á desgraza ou á adversidade. Ademais a Historia demostra que funciona debido a que os anos de progreso europeo van unidos a este tipo de políticas sociais, mentres que cando se desmontan hai conflito

– Os mesmos que defenden o sistema público tanto políticos coma cidadáns non deberían dar exemplo cos seus actos?

Claro que sí. Os primeiros que debemos recuperar a fe no Estado de benestar somos os que defendemos este sistema. Por iso algúns cando abandonamos a vida política volvemos ao servizo público e non nos vamos de cabeza a unha empresa privada. Tamén algúns levamos ós nosos fillos a colexios públicos, estamos na Seguridade Social sen ningún seguro privado… Polo tanto o máis importante é ser consecuentes co que dicimos.

IMG-20150202-WA0019

   O informe PISA metodoloxicamente é un fracaso

  • LOGSE, LOMCE… Por que a educación está politizada e non é unha cuestión de Estado?

Non creo que estea politizada. O que sí hai é unha forte división social en España de cómo debe ser a educación. Hai dous modelos. Unha parte que cree que debe existir un potente sistema público e outra parte que valora máis o poder elixir. Estes dous modelos levan en conflito dende sempre. Se o sistema público se expandiu foi a causa de que nos primeiros anos da democracia chegouse a un certo pacto non escrito onde por unha banda non se tocaba a educación concertada pero por outra podíase aumentar a inversión, que se triplicara, en educación pública. So hai que pensar neste conflito vendo a cifra de educación concertada que ten España, que é a máis alta de Europa.

– Con respecto ó informe PISA, como hai que interpretalo?

Vamos por partes. Primeiro, o informe PISA metodoloxicamente é un fracaso. Os resultados que revela e que temos unha educación que esta nos niveis que se esperaría co nivel de investimento que temos. Se investimos regularmente case un punto menos do PIB que Alemaña é normal que esteamos por debaixo. O que se debería medir e a relación dos resultados co que invertemos en total para poder medir as diverxencias entre países.

Por outro lado este informe so publica o negativo. Un exemplo son eses “dramáticos” descensos de 3 puntos en matemáticas con respecto ao último informe. Tamén hai un lado positivo que non sae á luz. Neste lado ata o último informe  (2012) o sistema español era o 2º sistema, tras o finlandés, máis equitativo do mundo. Era, pois, un sistema con capacidade para que os rapaces que tiveran menos oportunidades tivesen unha boa educación, corrixindo (o que máis tras Finlandia) as desigualdades.

– Entón, por que competimos co resto dos países europeos neste ámbito?

É unha das trampas que deberíamos deixar de facernos. España é un país pequeno con democracia e benestar dende fai uns 30 anos e comparámonos con países que levan moitísimo máis tempo coas calidades de democracia e benestar. Queremos pois, salvar esta distancia sen ningunha consecuencia.

      7) Que é o marianismo?

O marianismo é unha forma de facer política que se sintetiza en tres grandes ideas. A primeira é a de gobernar so para os seus e cun uso partidario da política, institucións e goberno. A segunda, un uso masivo da propaganda e da confusión á hora de comunicar. Por último unha cero transparencia, é dicir, non dar explicacións por nada do que se fai e fuxir de dar esas explicacións no Parlamento amén de outros lugares como as famosas roldas de prensas televisadas a través do plasma.

Polo tanto, con estas características se se quere saber realmente o que decidiron débese ir ao BOE e lelo en profundidade porque a través da información oficial e dos medios de comunicación é imposible sabelo.

   Cando Somos Nós traballe na dirección de converterse nun partido político, Antón Losada báixase do carro, porque xa o fixen unha vez

  •  Que é “Somos Nós”?

 Ben, eu participei no acto de inauguración pero dixen que estaba alí so para molestar aos que mandan, tanto ós de Madrid coma ós de Galicia. Somos Nós está nun momento fundacional que intenta converterse, ou ser, un movemento social. É un intento de xuntar, mellor dito, de construír un recipiente no que teña cabida o que sí precisa Galicia, que é a necesidade de debate político, de movementos sociais ou onde se discutan propostas. O que non é é unha ferramenta para a competición política nin partidaria.

– Entón por que o rexistro do nome como unidade política?

Segundo din a decisión de inscribilo foi para que non pasase o que lle ocorreu  a Ada Colau en Barcelona cando decidiu inscribir a Guanyem que foi que unha persoa do PP xa o inscribira tendo entre ambos un problema legal.

Transcendendo esta anécdota, dende logo na miña concepción de Somos Nós o concepto de partido político está completamente excluído. Polo tanto, foi un desgusto cando alguén inscribiu a Somos Nós e danme igual as razóns polas que se fixo. De aí que, cando Somos Nós traballe na dirección de converterse en partido político, Antón Losada báixase do carro, porque xa o fixen unha vez.

IMG-20150202-WA0031

Ciutadans/Ciudadanos está claro que é a marca branca do PP. Volvendo a Podemos, inquédame a súa ambigüidade     

  • Pode dar unha opinión dos novos partidos emerxentes?

Estou á expectativa pero hai certos aspectos que me chaman a atención sobre todo de Podemos, xa que non sei o que é, máis con Ciutadans/Ciudadanos está claro que é a marca branca do PP.

Volvendo a Podemos, inquédame a súa ambigüidade en temas como por exemplo, os nacionalismos. Parece que están esperando a ver que é o que decide a xente para ver que partido van ser. Ademais, outra consideración é que pase por moi democrático facer unha asemblea, discutir as ponencias e despois irse cada quen para a súa casa tendo dúas semanas para votar sí ou non a todo o documento completo. Para min é moito máis democrático xuntar a xente que participa activamente na política e que se vaia votando nesa xuntanza moción a moción

– Como quedarán nas eleccións?

Non sei, non me atrevo a dar vaticinios porque hai moita xente que non sabe o que vai facer e outra moita que o sabe pero que di todo o contrario do que vai facer.

Por outra banda non me fío nada das enquisas publicadas nestes momentos; de ningunha. Os motivos para a desconfianza son que hai moita intención de voto que está asignada ademais de que coa crise levou á caída da inversión en Demoscopia por parte de organizacións e partidos políticos. Isto xera moitos problemas de validez no traballo das enquisas.

A causa non é que estean manipuladas, senón que están mal feitas. A situación, motivada por esa falta de inversión, pon de manifesto que se unha enquisa custa X cartos e se realiza pola metade ou un cuarto do que vale en total o normal é que estea mal feita cando non que moitos dos seus casos non se encontren nin verificados

  • Vostede participa en faladoiros políticos tanto en televisión coma en radio. Considéraas un circo?

Sí, por iso vou a moi poucas, aínda que un pouco de espectáculo haino en todos os lugares. O que hai que preguntarse e se detrás do circo hai algo máis como unha liña editorial e nos temas que se seleccionan, unha posición informativa, un enfoque acertado…

 Eses poucos faladoiros son a da TVG que non ten nada de circo, as da Cadena Ser que sempre foron e son moi serias e “Las Mañanas de Cuatro”. Destaco sobre todo este último porque me parece un programa extraordinariamente necesario polo tipo de información que trae, os temas que destaca e polo moito que abre o espectro de opinións e de pluralismo informativo que non se atopan nin en outras cadeas nin en outros faladoiros

– Parece que hai unha tendencia nalgúns medios de atraer un individuo dunha certa filiación (non político) e machucalo entre todos. É así?

Iso forma parte do espectáculo. O que hai que ter en conta é que son faladoiros unicamente na forma. Hai unha sucesión de monólogos encamiñados na mesma dirección, é dicir, parece que son catro ou cinco persoas que pensan de forma diferente pero na realidade din o mesmo unha e outra vez.

– No mesmo campo, por que hai tantas presións nos medios públicos?

Non é que haxa máis presións que no sector privado, senón que se coñecen máis debido á transparencia que deben reflectir este tipo de medios públicos

– Como secretario xeral de Relacións Institucionais da Xunta de Galicia e tamén da vicepresidencia do bipartito entre 2005/07, houbo presións contra a CRTVG ou a RG?

Eu podo falar polo que fixen. Dito isto, pódoche asegurar que nós non exercemos nunca presións como tampouco chamamos para cambiar noticias ou titulares. O que sí fixemos foi chamar un día para expor o conflito do cal nos sentíamos vítimas; o dunha manipulación sistemática e continua. De aí que haxa unha famosa conversación gravada onde chamei para pedir que non se utilizaran imaxes do Vicepresidente da Xunta de Galicia. Era un modo de protesta contra a manipulación, xa que nas roldas de prensa non saia Anxo Quintana senón que se recorría as imaxes de recurso. Algúns o catalogan como censura mais é unha forma de protesta poñéndoo no coñecemento público

– Por que dimitiu?

Porque estaba moi canso e moi farto. Considerei que o meu ciclo estaba rematado xa que nin eu son un político nin nunca tiven a intención de quedarme na vida política. Ademais no momento da dimisión consideraba que era máis un problema que unha solución que eu continuase. Un problema, dende o meu punto de vista, polo conflito coa policía autonómica coa imposición de 3 delitos tendo que ir a declarar perante un xuíz sobre todo por desobediencia e desacato. Tamén pola anterior pregunta e un problema cunha empregada polo cal se mandou unha carta aos medios de comunicación que eu contestei mais, todo hai que dicilo, non se presentou aos tribunais. Esta última non tivo consecuencias.

IMG-20150202-WA0034

   Debilitouno o excesivo empeño en presentarse como herdeiros do fraguismo, máis que como un goberno que ía cambiar a situación

  • Aproveitouse Galicia do bipartito?

 Foi unha gran oportunidade perdida por ámbalas partes, tanto para Galicia como para o bipartito. Moita da xente que non foi votar nas eleccións do 2009 aos partidos do bipartito estaba desencantada. Pode ser por dúas razóns; que non tiña claro o que esperaba do goberno ou que non se parou a pensar o que viña despois.

A pesar de que o bipartito non satisfixo moitas da expectativas creadas e se contiveron moitos dos pulos de cambio, moitas das súas iniciativas aí seguen. Neste caso falo pola área que me corresponde onde boa parte do que se fixo en servizos sociais  comezando polo Consorcio denominado por Feijoo como “chiringuito” que ía desmontar en 15 días aínda sobrevive. Débese a que case todo o gasto social que se fai en servizos sociais coma as galescolas é a través do Consorcio ao cal seguen asociados todos os concellos.

– Que o debilitou?

Sobre todo debilitouno o excesivo empeño en presentarse como herdeiros do fraguismo, máis que como un goberno que ía cambiar a situación. Por iso, cometeuse o erro  de que en moitas áreas en vez de substituílo tan so se reemprazou. De aí que a xente entre o orixinal e a copia prefiran a primeira.

  • Do outro bando, porque o PP ten tal poder en Galicia? Acaso asumiu a concepción do piñeirismo?

Ten tanto poder porque representa a maioría social dos galegos. Maniféstase no que fai e na forma de facelo, en como verbaliza o conflito, nas súas políticas e na súa forma de gobernar. A isto hai que sumarlle que manexan con suma eficacia os recursos do poder para poder seguir representando esa maioría e para tamén fortalecer e consolidar esa posición de maioría.

Con respecto ao piñeirismo, nun primeiro momento, con Fraga, sí. Na actualidade un dos problemas do PP, que pode levar a por en risco a súa posición maioritaria, e que se está aproximando demasiado ao PP de España. Por iso moitos votantes xa non se senten tan identificados co PP de Feijoo en contraposición coa etapa de Fraga, en termos de idioma, de identidade nacional, unha identidade suave tal e  como pensa a maioría.

Esta maioría da sociedade está instalada nunha fórmula etérea chamada galeguismo que de signo conservador o practicou Fraga e que o incorporou ao ADN do PP de Galicia. Está fórmula consiste en non ser nacionalista pero que determinadas accións, coma o idioma ou a defensa de intereses propios, se fagan de certa maneira. Isto é o que Feijoo o está borrando é que pode, coma xa se dixo, que certos votantes se desvinculen do novo PP de Galicia

  • Vostede ponlle como título ao seu último libro “Los ricos vamos ganado” mais algunha vez foron perdendo?

Ben, como di Piketty no seu moi citado libro “El capital en el siglo XXI” vese que despois da II Guerra Mundial e nos anos de expansión do Estado de Benestar sí que houbo unha certa redistribución da riqueza e un crecemento da igualdade. Agora dáse unha situación similar a que se mantiña antes desa redistribución, onde os ricos son cada vez máis ricos e os pobres máis pobres. Isto débese a que a maior parte da riqueza adquirida xorde de extraerlla ás clases medias e baixas.

No caso de España e por conseguinte de Europa íase por un camiño, máis ou menos lento, no cal se tendía polo menos a distribuír e logo, en certa medida a redistribuír boa parte da riqueza das oportunidades. Agora vaise nunha dirección completamente diferente.

IMG-20150202-WA0027